Otomat Çelikleri

Otomat Çelikleri yüksek oranda Kükürt (S) ve Mangan (Mn) içeren alaşımsız çeliklerdir. Mangan ve Kükürt’ün oluşturduğu Mangan-Sülfür (MnS) sayesinde küçük ve kırılgan talaş oluşumu nedeni ile seri üretime yönelik çalışan hızlı takım tezgahlarında (tek veya çok milli) işlenirler. Bu çeliklere %0.15-0.35 oranında ilave edilen Kurşun (Pb) sayesinde kesme hızları arttırılmaktadır. Bazen Kurşun (Pb) yerine Tellür (Te), Bizmut (Bi) ve Selenyum (Se) da aynı amaçla kullanılmaktadır. Diğer çeliklere oranla daha yüksek Fosfor (P) içermeleri talaş kırılganlığı ve kesme yüzeyi kalitesini iyileştirir.

Otomat çelikleri uygulanan ısıl işlemlere göre,

Isıl işlem uygulanmayanlar
Isıl işlem uygulananlar

Islah işlemi uygulananlar
Sementasyon işlemi uygulananlar

olmak üzere gruplandırılırlar.

Talaş kaldırma gereği duyulmayan yüzeylerin hassas ölçü toleranslarında olması gereğinden, otomat çelikleri daha ziyade soğuk çekilmiş olarak kullanılır.
Bu arada, yaklaşık % 0.12 kükürt ve düşük karbon ihtiva eden ve yarı otomat çeliği olarak adlandırılan çelikler, iyi bir işlenebilirlik özelliğinin yanısıra, sıcak ve soğuk dövme ve zımbalama parçalarının imalatında kullanılmaktadır (örnek: somunlar). Yüksek kükürt ihtiva eden 11SMn30 (9SMn28) kalitesi sıcak dövme uygulamasında başarıyla kullanılmaktadır.

OTOMAT ÇELİKLERİNİN KULLANIM AVANTAJLARI

Otomat çelikleri, süratli ve seri üretim yapabilen torna ve otomat tezgâhlarında, aşağıda belirtilen avantajları sağlar.

Tezgâhın işleme hızına uygun yüksek kalem ömrü sağlar.
İş parçalarının kolay işlenmesi ve tezgâhtaki rahat hareketini mümkün kılan iyi bir talaş kırılganlığı sağlar.
Çok düşük kesme kuvvetleri gereği, işlenen parçada iyi bir yüzey kalitesi sağlar.

KİMYASAL ANALİZLER
ÇELİK	KİMYASAL BİLEŞİM (% Ağırlık)
Kalite	C	Si	Mn	P	S	Pb	Te	Bi
ISIL İŞLEM UYGULANMAYAN OTOMAT ÇELİKLERİ
11 SMn 30	0,14 max	0,05 max	0,90 – 1,30	0,11 max	0,27 – 0,33	-	-	-
11 SMnPb 30	0,14 max	0,05 max	0,90 – 1,30	0,11 max	0,27 – 0,33	0,20 – 0,35	-	-
11 SMnPb 30+Te+Bi (TELBY)	0,14 max	0,05 max	1,00 – 1,50	0,11 max	0,27 – 0,33	0,20 – 0,35	0,01 – 0,05	0,05 – 0,09
11 SMn 37	0,14 max	0,05 max	1,00 – 1,50	0,11 max	0,34 – 0,40	-	-	-
11 SMnPb 37	0,14 max	0,05 max	1,00 – 1,50	0,11 max	0,34 – 0,40	0,20 – 0,35	-	-
11 SMnPb 37+Te (TELYX)	0,14 max	0,05 max	1,00 – 1,50	0,11 max	0,34 – 0,40	0,20 – 0,35	0,005 – 0,030	-
11 SMnPb 37+Te+Bi (TELBY PLUS)	0,14 max	0,05 max	1,00 – 1,50	0,11 max	0,34 – 0,40	0,20 – 0,35	0,01 – 0,05	0,05 – 0,09
28 SMnPb 28 (PR 60)	0,25 – 0,30	0,30 max	1,10 – 1,60	0,10 max	0,24 – 0,32	0,15 – 0,30	-	-
SEMENTASYON İŞLEMİ UYGULANAN OTOMAT ÇELİKLERİ
10 S 20	0,07 – 0,13	0,40 max	0,70 – 1,10	0,06 max	0,15 – 0,20	-	-	-
10 SPb 20	0,07 – 0,13	0,40 max	0,70 – 1,10	0,06 max	0,15 – 0,20	0,20 – 0,35	-	-
ISLAH İŞLEM UYGULANAN OTOMAT ÇELİKLERİ
35 S 20	0,32 – 0,39	0,40 max	0,70 – 1,10	0,06 max	0,15 – 0,25	-	-	-
35 SPb 20	0,32 – 0,39	0,40 max	0,70 – 1,10	0,06 max	0,15 – 0,25	0,15 – 0,35	-	-
36 SMn 14	0,32 – 0,39	0,40 max	1,30 – 1,70	0,06 max	0,10 – 0,18	-	-	-
36 SMnPb 14	0,32 – 0,39	0,40 max	1,30 – 1,70	0,06 max	0,10 – 0,18	0,15 – 0,35	-	-
38 SMn 28 +Te	0,35 – 0,40	0,40 max	1,20 – 1,50	0,06 max	0,24 – 0,33	-	0,004 – 0,020	-
38 SMnPb 28 +Te	0,35 – 0,40	0,40 max	1,20 – 1,50	0,06 max	0,24 – 0,33	0,15 – 0,35	0,01 – 0,05	-
44 SMn 28	0,40 – 0,48	0,40 max	1,30 – 1,70	0,06 max	0,24 – 0,33	-	-	-
44 SMnPb 28	0,40 – 0,48	0,40 max	1,30 – 1,70	0,06 max	0,24 – 0,33	0,15 – 0,35	-	-
46 S 20	0,42 – 0,50	0,40 max	0,70 – 1,10	0,06 max	0,15 – 0,25	-	-	-
46 SPb 20	0,42 – 0,50	0,40 max	0,70 – 1,10	0,06 max	0,15 – 0,25	0,15 -0,35	-	-

KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
KALİTE (EURO)	ALMANYA (DIN)	AMERİKA (SAE)	İTALYA (UNI)	İNGİLTERE (BS)	FRANSA (AFNOR)
ISIL İŞLEM UYGULANMAYAN OTOMAT ÇELİKLERİ
11 SMn 30	9 SMn 28	1213	CF 9 SMn 28	230 M 07	S 520
11 SMnPb 30	9 SMnPb 28	12 L 13	CF 9 SMnPb 28	230 M 07 Pb	S 250 Pb
11 SMnPb 30+Te+Bi	9 SMnPb 28+Te+Bi	12 L 13+Te+Bi	CF 9 SMnPb 28+Te+Bi	-	S 250 Pb+Te+Bi
11 SMn 37	9 SMn 36	1214	CF 9 SMn 36	230 M 07	S 300
11 SMnPb 37	9 SMnPb 36	12 L 14	CF 9 SMnPb 36	230 M 07 Pb	S 300 Pb
11 SMnPb 37+Te	9 SMnPb 28+Te	12 L 13+Te	CF 9 SMnPb 28+Te	-	S 250 Pb+Te
11 SMnPb 37+Te+Bi	9 SMnPb 36+Te+Bi	12 L 14+Te+Bi	CF 9 SMnPb 36+Te+Bi	-	S 300 Pb+Te+Bi
28 SMnPb 28	-	-	-	-	-
SEMENTASYON İŞLEMİ UYGULANAN OTOMAT ÇELİKLERİ
10 S 20	10 S 20	1109	CF 10 S 20	210 M 15	13 MF 4
10 SPb 20	10 SPb 20	11 L 09	CF 10 SPb 20	-	13 MF 4 Pb
ISLAH İŞLEMİ UYGULANAN OTOMAT ÇELİKLERİ
35 S 20	35 S 20	1140	-	212 M 36	-
35 SPb 20	35 SPb 20	11 L 40	-	212 M 36 Pb	-
36 SMn 14	36 SMnPb 14	11 L 37	CF 35 SMnPb 10	216 M 36	35 MF 6
36 SMnPb 14	36 SMnPb 14	11 L 37	CF 35 SMnPb 10	216 M 36 Pb	35 MF 6 Pb
38 SMn 28+Te	-	-	-	-	-
38 SMnPb 28+Te	-	-	-	-	-
44 SMn 28	-	1144	CF 44 SMn 28	226 M 44	45 MF 6.3
44 SMnPb 28	-	11 L 44	CF 44 SMnPb 28	226 M 44 Pb	45 MF 6.3 Pb
46 S 20	45 S 20	1146	-	-	-
46 SPb 20	60 S 20	-	-	-	-